Notice: Trying to get property of non-object in /var/www/dev.cyprus.terrabook.com/wp-content/themes/terrabook/functions.php on line 381

Notice: Trying to get property of non-object in /var/www/dev.cyprus.terrabook.com/wp-content/themes/terrabook/functions.php on line 421

Φοινί

Το Φοινί είναι χωριό της επαρχίας Λεμεσού στην Κύπρο και απέχει 37 χιλιόμετρα βορειοδυτικά της Λεμεσού, 106 χιλιόμετρα δυτικά της Λάρνακας, 93 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά της Λευκωσίας και 60 χιλιόμετρα βορειοανατολικά της Πάφου.

Χτισμένο στην οροσειρά του Τροόδους σε υψόμετρο 960 μέτρων, ανάμεσα σε απότομες πλαγιές και σε ένα εντυπωσιακό φυσικό περιβάλλον με πολλά ρυάκια και τον περίφημο καταρράκτη της Χαντάρας, το Φοινί των 350 περίπου κατοίκων είναι ένα χωριό με πλούσιο παρελθόν στην αγγειοπλαστική, που κουβαλάει στις πλάτες του και το 2ο βραβείο «Ευρωπαϊκός Τουριστικός προορισμός» από το 2011, επιβεβαιώνοντας την ομορφιά του. Σήμερα στον οικισμό, καλλιεργούνται οινοποιήσιμες ποικιλίες, μήλα, αχλάδια, κεράσια, κυδώνια, ροδάκινα, δαμάσκηνα, καρυδιές, λίγα λαχανικά και εσπεριδοειδή.

Η αγγειοπλαστική, η παραδοσιακή αυτή τέχνη που έκανε γνωστό το Φοινί παγκύπρια και τον καθιστά σημαντικό πόλο έλξης για τους τουρίστες, έπαιξε πρωτεύοντα ρόλο στην πρότερη οικονομική ανάπτυξη της κοινότητας. Για αιώνες, κάθε σπίτι ήταν και ένα αγγειοπλαστείο. Μάλιστα ήταν τόσο φημισμένη η περιοχή για την τέχνη της, που το γνωστό φοινιώτικο αγγείο κοσμούσε το κέρμα των 10 σεντς, όταν ακόμα εθνικό νόμισμα ήταν η κυπριακή λίρα.

Ως τέχνη, πρόκειται για την κατασκευή μεγάλων πήλινων αγγείων, τα οποία χρησιμοποιούσαν αποκλειστικά για την αποθήκευση του κρασιού. Λόγω της μορφολογίας του εδάφους και της περιορισμένης καλλιεργήσιμης γης, οι κάτοικοι της περιοχής ασχολούνταν και με την κατασκευή παραδοσιακών επίπλων και καρεκλών, καθώς και την κατασκευή του φοινιώτικου λουκουμιού (με άρωμα περγαμόντο, αμύγδαλο, τριαντάφυλλο ή σκέτα) που είναι γνωστό όχι μόνο στην Κύπρο, αλλά και στο εξωτερικό.

Η ονομασία του χωριού προέκυψε κατά την περίοδο της Φραγκοκρατίας από το επώνυμο του Τζουάν ντε Φενίου ή Φινίου, ενός Φράγκου φεουδάρχη, που συνόδευσε το βασιλιά της Κύπρου Πέτρο Α΄ στην Ευρώπη το 14ο αιώνα (1359-1369).

Περιπλανώμενος στο Φοινί, ο επισκέπτης μπορεί να θαυμάσει τις ομορφιές της φύσης, να επισκεφτεί το Πηλαβάκειο Μουσείο, να μάθει για το φοινιώτικο λουκούμι στα δύο εργαστήρια της κοινότητας, αλλά και να περάσει από τις εκκλησίες του οικισμού. Οι αρκετές παραδοσιακές ταβέρνες, τα παραδοσιακά καφενεία και το κέντρο νεότητας που λειτουργεί και ως καφετέρια, υποδέχονται τους ταξιδιώτες και τους προσφέρουν καφέ και εκλεκτούς καλομαγειρεμένους μεζέδες.

Μπαίνοντας στο χωριό και διασχίζοντας τον κατηφορικό δρόμο με τις απότομες στροφές, δεσπόζει  η βρύση της Πελλομαρούς, μια πανάρχαια πέτρινη βρύση που πήρε το όνομά της από τη γυναίκα που κατοικούσε κάποτε εκεί. Σύμφωνα με τους ντόπιους, όποιος πιει νερό από τη βρύση, θα μείνει στην περιοχή για πάντα.  Ακόμα, η θέση θέας στην είσοδο της κοινότητας, που προσφέρει απρόσκοπτη ματιά  της κοιλάδας του Διαρίζου από το Φοινί μέχρι την Πάφο, αποτελεί και μέρος της ποδηλατικής διαδρομής Προδρόμου-Ψηλού Δέντρου.

Τα αξιοθέατα φύσης όμως, που προσφέρονται είναι αμέτρητα. Στις όχθες τους Διαρίζου στην περιοχή «Ρέξιμο», ένα μαγευτικό θέαμα συνεπαίρνει τον ταξιδιώτη. Διάφοροι σταλακτίτες που δημιουργήθηκαν εδώ και χιλιάδες χρόνια, καθώς και μικρές σπηλιές που στα τοιχώματά τους δημιουργούνται κρύσταλλοι κόκκινου χρώματος, συνθέτουν ένα μοναδικό τοπίο ανάμεσα στην άγρια βλάστηση.

Στην ευρύτερη περιοχή της κοινότητας, μέσα και έξω από αυτή, τα γεφύρια που πιθανόν κατασκευάστηκαν επί Ενετοκρατίας, είναι μαγευτικά και αποτελούν μια όμορφη απόδραση στο παρελθόν υπό τους ήχους των νερών που κυλάνε από κάτω τους. Το Γεφύρι του Πισκόπου, που διαπερνά ο ποταμός Διάριζος , το Γεφύρι της Ελιάς, που βρίσκεται πάνω από τον ποταμό του Φοινιού, το γεφύρι του Σταυρού και το Γεφύρι Τζελεφού, αξίζουν την προσοχή του επισκέπτη. Ο περίφημος καταρράκτης της Χαντάρας με τα νερά του που πέφτουν από ύψος 8 μέτρων σχηματίζοντας μια μικρή λίμνη που περιτριγυρίζεται από πλατάνια, πεύκα, λατζιές και κουμαριές, αποτελεί ένα μοναδικής ομορφιάς φυσικό δημιούργημα και είναι προσβάσιμος μέσω ενός σύντομου χωματόδρομου.  Δίπλα από τον καταρράκτη βρίσκονται τα θεμέλια ενός παλιού νερόμυλου, που λειτουργούσε πιθανότατα στις αρχές του 20ού αιώνα, ενώ στην περιοχή υπάρχει επίσης και ιχθυοτροφείο πέστροφας που φημίζεται για την ποιότητα των ψαριών του.

Εκτός από τους φυσικούς χώρους πρασίνου, μέσα στο χωριό έχουν δημιουργηθεί επίσης το Πάρκο Στέλιου Περικλέους και ο κήπος του δημοτικού σχολείου.

Το Πηλαβάκειο Μουσείο στο κέντρο του χωριού ιδρύθηκε με πρωτοβουλία και έξοδα του Θεοφάνη Πηλαβάκη, που είναι και ο ξεναγός του επισκέπτη σε αυτόν τον-αν μη τι άλλο- πρωτότυπο και ζωντανό χώρο ιστορίας και μνήμης του τόπου. Το μουσείο με τα εξαιρετικά δείγματα κεραμικής που ήταν κάποτε το σπίτι της ομώνυμης οικογένειας, αποτελεί ένα μοναδικό στο είδος του αγροτικό μουσείο λαϊκής τέχνης σε έναν αυθεντικό χώρο και φιλοξενεί μεταξύ άλλων ένα πιθάρι, υποψήφιο για το βιβλίο Γκίνες, κεντρίζοντας την προσοχή όσων φτάνουν μέχρι την κοινότητα. Το τελευταίο πιθάρι που κατασκευάστηκε ήταν το 1970 από τον Θεοφάνη Πηλαβάκη, απόγονο μιας από τις τελευταίες οικογένειες που κατασκεύαζαν πιθάρια και σήμερα η κατασκευή αυτή έχει σταματήσει. Στο χώρο του παλιού δημοτικού σχολείου που μετατράπηκε σε πολιτιστικό κέντρο, έχει δημιουργηθεί ειδικό τμήμα αγγειοπλαστικής στο οποίο κάποιος μπορεί να μάθει περισσότερα για την τέχνη αυτή που τείνει να εκλείψει.

Ανάμεσα στα στενά δρομάκια με τα πετρόχτιστα σπίτια του οικισμού, σπουδαίο αξιοθέατο αποτελεί και η κεντρική εκκλησία του Τίμιου Σταυρού που οικοδομήθηκε το 1860 με το χειροποίητο σκαλιστό τέμπλο του 19ου αιώνα, που θεωρείται ένα από τα 3 ομορφότερα στην Κύπρο και μοναδικό στο είδος του. Γύρω από το χωριό βρίσκονται τα ξωκλήσια της Αγίας Άννας του 1993 στα νότια, του Αγίου Γεωργίου του 2002 στα βόρεια, της Αγίας Μαρίνας του 1999 στην τοποθεσία βίνες και το ξωκλήσι των Αγίων Αναργύρων. Το χτισμένο επί Φραγκοκρατίας μικρό δίκλιτο εκκλησάκι με την ξύλινη στέγη, βρίσκεται δύο περίπου χιλιόμετρα νοτιοανατολικά από την κοινότητα και πήρε τη σημερινή του μορφή το 18ο αιώνα. Κάποτε λειτουργούσε ως μοναστήρι αφιερωμένο στους Αγίους Κοσμά και Δαμιανό. Μετά την πυρκαγιά του 1962, η μικρή εκκλησία ξανακτίστηκε σχεδόν αμέσως από τους κατοίκους του χωριού και σήμερα γιορτάζει την 1η Νοεμβρίου, γιορτή των Αγίων Κοσμά και Δαμιανού των Αναργύρων, καθώς και τη Δευτέρα του Πάσχα, οπότε και γίνονται πανηγύρια με πλήθος κόσμου να καταφτάνει στην περιοχή. Στα βόρεια του χωριού βρίσκεται επίσης και η πολύ γνωστή Μονή Τροοδίτισσας, στην οποία φτάνει κανείς και από το Μονοπάτι της Φύσης Φοινί-Μονή Τροοδίτισσας.

Ως φόρος τιμής στους πεσόντες αγωνιστές, δεσπόζει στην κεντρική πλατεία του χωριού και το μνημείο πεσόντων αφιερωμένο στο Δήμο Ηροδότου και Ευστάθιο Ξενοφώντος, που πολέμησαν στον απελευθερωτικό αγώνα της ΕΟΚΑ κατά των Άγγλων το 1955-59. Πολύ κοντά, συναντάται και η προτομή του Αρχιεπισκόπου Σωφρονίου που γεννήθηκε στο Φοινί.